سخنان دکتر محسن مدیر شانه چی نکات قابل توجهی در خصوص مکانیزم ماشه دارد که لینکش را اینجا گذاشته ام.
این مطالب در گفتگوی روز ۲۵ ژوییه سال ۲۰۲۵ در اتاق دکتر علیرضا نامور حقیقی بیان شد.
در اینجا خلاصهای از مهمترین مطالبی که آقای شانهچی درباره «مکانیسم ماشه» در ارتباط با موضوع هستهای ایران بیان کردهاند، ارائه شده است:
آقای شانهچی به مکانیسم ماشه به عنوان یک تهدید قریبالوقوع و بسیار پرپیامد نگاه میکند و بر فوریت مذاکره ایران با اروپا و انجام اصلاحات بنیادی داخلی برای جلوگیری از نتایج فاجعهبار تأکید دارد.
لینک سخنرانی اینجا
نکات کلیدی مطرح شده درباره مکانیسم ماشه:
• فعالسازی توسط سه کشور اروپایی: مکانیسم ماشه میتواند توسط سه کشور اروپایی فعال شود. این یک تجربه حقوقی منحصربهفرد و بیسابقه در تاریخ حقوق بینالملل جهان است.
• فعالسازی توسط سه کشور اروپایی: مکانیسم ماشه میتواند توسط سه کشور اروپایی فعال شود. این یک تجربه حقوقی منحصربهفرد و بیسابقه در تاریخ حقوق بینالملل جهان است.
• پیشینه تاریخی و منحصربهفرد بودن: پیش از این، قدرتمندترین ابزار پس از جنگ جهانی دوم برای حفظ صلح از طریق حقوق بینالملل، شورای امنیت سازمان ملل بود که در آن پنج کشور پیروز جنگ حق وتو داشتند. اما با مکانیسم ماشه، حق وتو عملاً لغو شده است. برای اولین بار، سه کشور اروپایی (که یکی از آنها، آلمان، حتی عضو دائم شورای امنیت با حق وتو نیست)، میتوانند یک فرآیند حقوقی را فعال کنند که به صورت خودکار تحریمها علیه ایران را بازمیگرداند.
• پیامدهای فعالسازی:
◦ بازگشت خودکار تحریمها: به محض فعال شدن، تحریمها علیه ایران به طور خودکار برمیگردند و ایران دوباره تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل قرار خواهد گرفت.
◦ تغییر وضعیت وخیم: این امر به طور چشمگیری وضعیت ایران را تغییر میدهد. حتی با وجود تحریمهای یکجانبه و ثانویه فعلی آمریکا، ایران همچنان در چارچوب حقوقی در زمینههایی مانند کشتیرانی، بانکداری، بیمه، تجارت با کشورهای همسایه و پروازهای غیرنظامی و حضور در آبراههای بینالمللی فعالیت میکند. اما فعال شدن این مکانیسم فوراً دسترسیهای عادی و توانمندیهای ایران را از بین میبرد.
◦ فرسودگی بلندمدت: فرآیند بازگرداندن این محدودیتهای جدید بسیار زمانبر خواهد بود و منجر به فرسودگی و خستگی ایران و مردمش خواهد شد.
◦ تأثیر بر مردم و سرزمین: آقای شانهچی بیان میکند که مردم ایران و سرزمین ایران بیشترین آسیب را خواهند دید. این شامل از دست دادن دسترسی به فناوری و منابع مالی است که برای مقابله با "ابربحرانها" مانند بحران محیط زیست، به ویژه کمبود آب که به "نقطه بحرانی" (تیپینگ پوینت) رسیده است، حیاتی هستند. این بحران آب پتانسیل ایجاد مهاجرتهای داخلی وحشتناک و تغییرات ژئوپلیتیکی در داخل ایران را دارد.
◦ پیامدهای نظامی: در صورت فعال شدن مکانیسم، حتی اگر جنگی هم رخ ندهد، ایران دسترسی به فناوری و پول لازم برای حل مسائل حیاتی را از دست خواهد داد. قابلیتهای نظامی ایران نیز ضعیف تلقی میشوند، زیرا نه روسیه و نه چین حمایت نظامی ارائه نمیدهند، و استفاده گذشته ایران از ابزارهای نظامی تنها منجر به صلح ناپایدار شده است.
• توصیه آقای شانهچی: ایشان قویاً از ایران میخواهد که وارد گفتگوی معنادار با کشورهای اروپایی شود، کشورهایی که قبلاً شرکای اقتصادی و تجاری ایران بودهاند. این گفتگو باید به منظور تمدید مهلت مکانیسم ماشه یا تبدیل آن به یک قطعنامه دیگر باشد. شانهچی بر اهمیت پذیرش این واقعیت و اولویت قرار دادن حفظ تمامیت ارضی ایران تأکید میکند، و آن را به از دست دادن آسمان ایران که هیچ برنامهای برای بازپسگیری آن وجود ندارد، تشبیه میکند.
• راهبرد گروگانگیری: ایشان رویکرد "تهاجمی" و "خشن" جمهوری اسلامی در قبال اروپاییها، از جمله گروگانگیری (مثلاً بازداشت یک شهروند ۱۸ ساله فرانسوی-آلمانی برای کسب اهرم در مذاکرات) را مورد انتقاد قرار میدهد. این راهبرد ناکارآمد و زیانبار تلقی میشود و او خواستار تغییر به سمت گفتگوی معنادار است.
• اصلاحات داخلی به عنوان پیشنیاز: بسیار مهم است که آقای شانهچی تأکید میکند که هرگونه اصلاح در سیاست خارجی، از جمله مقابله با مکانیسم ماشه، بدون اصلاح اساسی نظم سیاسی و رابطه با مردم در داخل ایران بیمعنی است. مقامات فعلی جمهوری اسلامی قادر به تضمین ادامه هیچ توافقی نیستند، زیرا طرف غربی کاملاً به این موضوع آگاه است. شانهچی پیشنهاد میکند که یک انتخابات آزاد که منجر به روی کار آمدن یک بلوک قدرت مایل به همکاری با نظم جهانی شود، کمخشونتترین مکانیسم برای حل این اختلافات داخلی و جلوگیری از بحرانهای بیشتر، از جمله حملات نظامی و قرار گرفتن تحت فصل هفتم است. غرب از طریق تحلیلهای خود معتقد است که جامعه ایران به چنین بلوک قدرتی رأی خواهد داد.
لینک سخنرانی اینجا
مجید خبازان
